Menstrualni poremećaji

Šta su menstrualni poremećaji?

Menstruacija je mjesečni protok krvi iz materice kroz cerviks i van kroz vaginu. Javlja se u godinama između puberteta i menopauze. Menstrualni poremećaji su problemi koji utiču na normalan menstrualni ciklus žene. Oni uključuju bolne grčeve tokom menstruacije, abnormalno obilno krvarenje ili odsustvo krvarenja.

U menstrualne poremećaje spadaju:

  • Dismenoreja – bolni grčeve tokom menstruacije.
  • Predmenstrualni sindrom – fizički i psihički simptomi koji se javljaju prije menstruacije.
  • Menoragija je obilno krvarenje, uključujući produžene menstruacije ili obilno krvarenje tokom normalnog perioda.
  • Metroragija je krvarenje u nepravilnim intervalima, posebno između očekivanih menstruacija.
  • Amenoreja je izostanak menstruacije.
  • Oligomenoreja se odnosi na retke menstruacije. Hipomenoreja se odnosi na svijetle periode.

Dismenoreja je poremećaj menstrualnog ciklusa koji karakterišu  teški, česti grčevi tokom menstruacije. Bol se javlja u donjem dijelu trbuha, ali se može proširiti na donji dio leđa i bedra. Dismenoreja može biti primarna ili sekundarna:

  • Primarna dismenoreja. Grčeviti bol uzrokovan menstruacijom. Grčevi nastaju zbog kontrakcija u maternici i obično su jači tokom obilnog krvarenja.
  • Sekundarna dismenoreja. Menstrualni bol koji prati drugo medicinsko ili fizičko stanje, kao što su endometrioza ili fibroidi maternice.

Uzroci dismenoreje (bolne menstruacije)

  • Primarnu dismenoreju uzrokuju prostaglandini, supstance slične hormonima koje se proizvode u maternici i uzrokuju kontrakciju mišića maternice. Prostaglandini također igraju ulogu u obilnom krvarenju koje uzrokuje dismenoreju.
  • Uobičajeni uzroci sekundarne dismenoreje su: endometrioza, miomi maternice, druge upalne bolesti zdjelice, ciste jajnika i vanmaternična trudnoća. Intrauterina kontracepcija (IUD) također može uzrokovati sekundarnu dismenoreju

Menoragija je vrsta abnormalnog krvarenja iz materice.

Kod menoragije menstrualni tok traje duže i jači je od normalnog. Krvarenje se javlja u redovnim intervalima (tokom menstruacija), ali može trajati više od 7 dana. Formiranje ugrušaka je uobičajeno. Menoragija je često praćena dismenorejom jer izlazak velikih ugrušaka može uzrokovati bolne grčeve.

Druge vrste abnormalnog krvarenja su:

  • Također se naziva probojno krvarenje, a odnosi se na krvarenje koje se javlja u nepravilnim intervalima i sa promjenjivim količinama. Krvarenje se javlja između menstruacija ili nije povezano sa menstruacijom. Mrlje ili lagano krvarenje između menstruacije uobičajeno je kod djevojčica koje tek počinju menstruaciju, a ponekad i tokom ovulacije kod mladih odraslih žena.
  • Odnosi se na obilna i produžena krvarenja koja se javljaju u nepravilnim intervalima. Menometroragija kombinuje karakteristike menoragije i metroragije. Krvarenje se može pojaviti u vrijeme menstruacije (poput menoragije) ili između menstruacija (poput metroragije).
  • Disfunkcionalno krvarenje iz materice . Opšti termin za abnormalno krvarenje iz materice koji se obično odnosi na dodatno ili pretjerano krvarenje uzrokovano hormonskim problemima, obično nedostatkom ovulacije (anovulacija). Obično se javlja kada djevojčice počnu da imaju menstruaciju ili kada se žene približavaju menopauzi, ali se može pojaviti u bilo kojem trenutku tokom reproduktivnog života žene. Većina ginekologa ne koristi ovaj izraz često.
  • Druge vrste abnormalnog krvarenja iz materice. Uključuje krvarenje nakon seksa i krvarenje nakon menopauze. Krvarenje u postmenopauzi nije normalno i može biti znak ozbiljnog stanja.

Uzroci

  • Mnogi različiti faktori mogu izazvati poremećaje menstrualnog ciklusa, uključujući hormonsku neravnotežu, anovulaciju genetske faktore, poremećaje zgrušavanja i bolesti karlice.
  • Miomi maternice su vrlo čest uzrok obilnog i dugotrajnog krvarenja. Polipi maternice, endometrioza i adenomioza mogu uzrokovati krvarenje.
  • Određeni lijekovi, uključujući antikoagulanse i protuupalne lijekove, mogu uzrokovati jako krvarenje.
  • Rijetko, rak materice, jajnika i grlića materice može uzrokovati pretjerano krvarenje.
  • Infekcija materice ili grlića materice može uzrokovati krvarenje.
  • Trudnoća ili pobačaj.
  • Druga medicinska stanja. Sistemski eritematozni lupus, dijabetes, upalni poremećaj zdjelice, ciroza i poremećaji štitne žlijezde mogu uzrokovati obilno krvarenje.

Amenoreja je izostanak menstruacije. Postoje dvije kategorije: primarna amenoreja i sekundarna amenoreja. Ovi pojmovi se odnose na vrijeme kada menstruacija prestaje:

  • Primarna amenoreja. Javlja se kada djevojčica ne dobije menstruaciju do 16. godine. Djevojčice koje ne pokazuju znakove seksualnog razvoja (razvoj grudi i stidne dlačice) do 13. godine treba pregledati od strane ljekara. Svaka djevojčica koja nema menstruaciju do 15. godine treba da se procijeni na primarnu amenoreju.
  • Sekundarna amenoreja. Javlja se kada menstruacije koje su ranije bile redovne prestanu na najmanje 3 mjeseca.

Uzroci

  • Normalni uzroci preskakanja ili neredovne menstruacije uključuju trudnoću, dojenje, hormonsku kontracepciju i perimenopauzu. Preskakanje menstruacije je takođe uobičajeno tokom adolescencije, kada može potrajati neko vrijeme prije nego što se ovulacija pojavi redovno.
  • Odgođen pubertet. Čest uzrok primarne amenoreje (izostanak menstruacije) je odgođen pubertet zbog genetskih faktora. Neadekvatan razvoj jajnika je najčešći uzrok primarne amenoreje.
  • Gubitak težine i poremećaji u ishrani.
  • Atletski trening. Amenoreja ili oligomenoreja povezana sa snažnom fizičkom aktivnošću može biti povezana sa stresom i gubitkom težine.
  • Fizički i emocionalni stres može blokirati oslobađanje luteinizirajućeg hormona, uzrokujući privremenu amenoreju.
  • Sindrom policističnih jajnika (PCOS). PCOS je stanje u kojem jajnici proizvode velike količine androgena (muških hormona), posebno testosterona.
  • Povišeni nivoi prolaktina (hiperprolaktinemija).
  • Prerana insuficijencija jajnika (POI). POF je rano iscrpljivanje folikula prije 40. godine.
  • Strukturni problemi. U nekim slučajevima, strukturni problemi ili ožiljci na maternici mogu spriječiti menstrualni protok.
  • Urođene abnormalnosti genitalnog trakta također mogu uzrokovati primarnu amenoreju.
  • Druga medicinska stanja. Epilepsija, problemi sa štitnom žlijezdom, celijakija, metabolički sindrom i Cushingova bolest povezani su s amenorejom.

Oligomenoreja (rijetke menstruacije) i hipomenoreja (blage menstruacije)

Oligomenoreja je stanje u kojem su menstrualni ciklusi rijetki, s razmakom većim od 35 dana. Vrlo je česta u ranoj adolescenciji i obično ne ukazuje na medicinski problem. Lagan ili oskudan protok također je čest u prvim godinama nakon menarhe i prije menopauze.

Kada djevojke dobiju prvu menstruaciju, često nemaju redovite cikluse nekoliko godina. Čak i zdravi ciklusi kod odraslih žena mogu varirati za nekoliko dana od mjeseca do mjeseca. Menstruacija se kod nekih žena može pojaviti svake 3 sedmice, a kod drugih svakih 5 sedmica. Količina krvarenja također varira i može biti jako ili slabo. Može doći do preskakanja menstruacije, a zatim do jakog krvarenja što je najčešće uslijed zbog izostavljene ovulacije.

Uzroci oligomenoreje mogu biti isti kao i uzroci amenoreje

  • Normalni uzroci preskakanja ili neredovne menstruacije uključuju trudnoću, dojenje, hormonsku kontracepciju i perimenopauzu. Preskakanje menstruacije je takođe uobičajeno tokom adolescencije, kada može potrajati neko vrijeme prije nego što se ovulacija pojavi redovno.
  • Odgođen pubertet. Čest uzrok primarne amenoreje (izostanak menstruacije) je odgođen pubertet zbog genetskih faktora. Neadekvatan razvoj jajnika je najčešći uzrok primarne amenoreje.
  • Gubitak težine i poremećaji u ishrani.
  • Atletski trening. Amenoreja ili oligomenoreja povezana sa snažnom fizičkom aktivnošću može biti povezana sa stresom i gubitkom težine.
  • Fizički i emocionalni stres može blokirati oslobađanje luteinizirajućeg hormona, uzrokujući privremenu amenoreju.
  • Sindrom policističnih jajnika (PCOS). PCOS je stanje u kojem jajnici proizvode velike količine androgena (muških hormona), posebno testosterona.
  • Povišeni nivoi prolaktina (hiperprolaktinemija).
  • Prerana insuficijencija jajnika (POI). POF je rano iscrpljivanje folikula prije 40. godine.
  • Strukturni problemi. U nekim slučajevima, strukturni problemi ili ožiljci na maternici mogu spriječiti menstrualni protok.
  • Urođene abnormalnosti genitalnog trakta također mogu uzrokovati primarnu amenoreju.
  • Druga medicinska stanja. Epilepsija, problemi sa štitnom žlijezdom, celijakija, metabolički sindrom i Cushingova bolest povezani su s amenorejom.

Predmenstrualni sindrom (PMS) skup je fizičkih, emocionalnih i bihevioralnih simptoma koji se javljaju tijekom posljednje sedmice  lutealne faze (sedam dana prije menstruacije) u većini ciklusa. Simptomi obično ne počinju do najmanje 13. dana ciklusa i povlače se unutar 4 dana nakon početka krvarenja.

Žene mogu imati simptome predmenstrualnog sindroma u bilo koje vrijeme tokom svojih reproduktivnih godina, ali to se obično događa kada su u kasnim 20-ima do ranim 40-ima. Jednom uspostavljeni, simptomi obično ostaju prilično konstantni do menopauze, iako mogu varirati od ciklusa do ciklusa.

Simptomi i znakovi: Emocionalni

  • Napetost ili anksioznost
  • Depresivno raspoloženje
  • Promjene raspoloženja i razdražljivost ili ljutnja
  • Promjene apetita i žudnja za hranom
  • Problemi sa snom (nesanica)
  • Društveno povlačenje
  • Loša koncentracija
  • Promjena libida

Simptomi i znakovi: Fizički

  • Bol u zglobovima ili mišićima
  • Glavobolja
  • Umor
  • Povećanje telesne težine povezano sa zadržavanjem tečnosti
  • Nadimanje abdomena
  • Osetljivost dojki
  • Pojava akni
  • Zatvor ili dijareja
  • Intolerancija na alkohol

Uzroci

Ne zna se tačno šta uzrokuje predmenstrualni sindrom, ali nekoliko faktora može doprinijeti stanju:

  • Ciklične promjene hormona. Znakovi i simptomi predmenstrualnog sindroma mijenjaju se s hormonskim fluktuacijama i nestaju s trudnoćom i menopauzom.
  • Fluktuacije serotonina mogu izazvati simptome PMS-a. Nedovoljne količine serotonina mogu doprinijeti predmenstrualnoj depresiji, kao i umoru, žudnji za hranom i problemima sa spavanjem.
  • Neke žene s teškim predmenstrualnim sindromom imaju nedijagnostikovanu depresiju, iako depresija sama po sebi ne uzrokuje sve simptome.

Za neke žene su simptomi i znaci predmenstrualnog sindroma (PMS) dovoljno jaki da utiču na njihov svakodnevni život. Tada kažemo da se radi o predmenstrualnom disforičnom poremećaju (PMDD) koji uključuje depresiju, promjene raspoloženja, ljutnju, anksioznost, osjećaj preopterećenosti, poteškoće s koncentracijom, razdražljivost i napetost.

Bez obzira na težinu simptoma, kod većine žena znakovi i simptomi općenito nestaju unutar četiri dana nakon početka menstruacije.

Uzroci

Ne zna se tačno šta uzrokuje PMDD sindrom, ali nekoliko faktora može doprinijeti stanju:

  • Ciklične promjene hormona
  • Hemijske promjene u mozgu. Fluktuacije serotonina, moždane hemikalije (neurotransmitera) za koju se smatra da igra ključnu ulogu u stanjima raspoloženja, može izazvati simptome PMS-a. Nedovoljne količine serotonina mogu doprinijeti predmenstrualnoj depresiji, kao i umoru, žudnji za hranom i problemima sa spavanjem.
  • Neke žene s teškim predmenstrualnim sindromom imaju nedijagnostikovanu depresiju, iako depresija sama po sebi ne uzrokuje sve simptome.

Ovisno od vrste poremećaja menstruacije, dijagnoza se postavlja na osnovu kliničke slike, hormonalnih pretraga, ginekološkim pregledom i slikovnom dijagnostikom.

Liječenje zavisi od osnovnog problema. Hormonska terapija, uključujući tretmane neplodnosti, može riješiti simptome hormonske neravnoteže.

Obratite se svom ljekaru ako imate simptome nekog od menstrualnih poremećaja. Pronalaženje uzroka menstrualnih poremećaja važan je prvi korak ka odgovarajućem liječenju.